Op 23 juni 1931 overlijdt ‘P. Th. Baronesse van Dedem, Douairière Jhr. Mr. W.H. de Beaufort, Grootmeesteres honoraire van Hare Majesteit de Koningin-Moeder’. Met behulp van de stamboeken van de koninklijke hofhouding is de carrière van deze Pauline Theodora van Dedem te reconstrueren.
Afb. header. Robert Hills, Gezicht op Huis ten Bosch, 1811-1816. Rijksmuseum Amsterdam
In 1925 is baronesse van Dedem 79 jaar oud als zij koningin-moeder Emma ontheffing vraagt uit haar functie van grootmeesteres. Het ontslag wordt haar per 1 december 1925 eervol verleend. Daarmee komt een einde aan Paulines loopbaan bij het Koninklijk Huis, waar zij in 1872 voor het eerst binnenstapte.
Traktement
Pauline Theodora van Dedem wordt op 7 november 1846 in Roermond geboren, waar haar vader ritmeester is van het eerste Regiment Dragonders. Pauline is het derde kind van Willem Karel Jan van Dedem en Anna Philippina Catharina Sloet van Hagensdorp; na haar zou nog een zoon volgen. In verband met vaders functie verhuist het gezin Van Dedem regelmatig.
Paulines oudere zus Catharina Elisabeth wordt in 1863 benoemd tot hofdame van koningin Sophie, de eerste echtgenote van koning Willem III. Deze functie vervult zij tot haar huwelijk in 1871 met de Ierse historicus William Edward Hartpole Lecky. Na haar huwelijk maakt Elisabeth naam als schrijver en historica, en zet zij zich in voor de strijd van de suffragettes. Met haar vertrek komt een plekje vrij in de hofhouding van koningin Sophie. Op 25 april 1872 volgt bij Koninklijk Besluit de officiële benoeming van haar zusje Pauline, die drie weken later haar intrek neemt op Paleis Huis ten Bosch, het officiële woonverblijf van koningin Sophie.
Als hofdame heeft Pauline vooral een sociale en representatieve rol, waarvoor ze een traktement van 1.500 gulden per jaar ontvangt. Het zal geen lang dienstverband blijken: op 3 juni 1877 overlijdt Sophie tamelijk onverwacht aan een hartkwaal. Drie dagen na haar bijzetting in de koninklijke grafkelder in Delft wordt Paulines dienstverband op 23 juni 1877 beëindigd. Wel met behoud van haar titel en traktement, uitgekeerd als pensioen.
Afb. 1. Post-mortemportret van koningin Sophie, juni 1877. Conform haar wens is ze gekleed in haar trouwjurk; daarmee gaf ze aan in feite al gestorven te zijn bij haar huwelijk. Koninklijke Verzamelingen, Den Haag
Buitenplaats Leeuwenburg
Na het overlijden van koningin Sophie verhuist Pauline in april 1878 naar Nijmegen, waar ze bij haar vader – die onlangs voor de tweede keer weduwnaar is geworden – en haar ruim twintig jaar jongere halfzusje intrekt. Een jaar later keert ze terug naar Den Haag. De bronnen in WieWasWie geven geen uitsluitsel over wat Pauline in de tussenliggende jaren onderneemt, maar in 1895 komen we haar weer tegen als ze op haar 48ste in Den Haag trouwt met jonkheer Willem Hendrik de Beaufort, ‘lid van de Tweede Kamer der Staten Generaal en der Provinciale Staten van Utrecht’. Het echtpaar vestigt zich op Buitenplaats Leeuwenburg in Driebergen, familiebezit van De Beaufort. Helaas duurt het huwelijksgeluk niet lang, nog geen vijf jaar na het huwelijk overlijdt Willem Hendrik.
Afb. 2. Pauline Theodora van Dedem (1846-1931) en Willem Hendrik de Beaufort (1844-1900). adelinnederland.nl / Utrechts Archief
Douairière de Beaufort
Na het overlijden van haar echtgenoot vestigt Pauline zich opnieuw in Den Haag, en eind 1904 keert ze terug aan het hof. In eerste instantie als Dame du Palais, maar een jaar later wordt ze door koningin-moeder Emma tot ‘Grootmeesteresse’ benoemd. In deze functie is zij bij vele gelegenheden aan het Hof aanwezig, begeleidt zij koningin Emma bij bezoeken in het land of vertegenwoordigt zij haar, zoals tijdens de ‘ontvangavond van den Internationalen Vrouwenraad’ in mei 1915. Om gezondheidsredenen verzoekt Pauline in 1925 om ontslag, dat haar op eervolle wijze wordt verleend. Daarbij wordt zij ‘onder dankbetuiging voor de goede diensten, door haar in de betrekking bewezen (…) benoemd tot Grootmeesteres-honorair van H.M. de Koningin-Moeder’.
Op 23 juni 1931 overlijdt douairière jhr. Mr. W.H. de Beaufort, geboren P.Th. baronesse van Dedem op 84-jarige leeftijd in Den Haag. Na haar overlijden blijkt hoe goed Paulines persoonlijke band met koningin Emma was. Niet alleen laat de koningin haar particulier secretaris baron van Geen een krans brengen ‘ten sterfhuis’, voorafgaand aan de begrafenis woont zij persoonlijk de herdenkingsdienst op Leeuwenburg bij. ‘Onder groote belangstelling’ vindt aansluitend de teraardebestelling plaats op de Algemene Begraafplaats van Nederlangbroek. Op haar grafsteen wordt Johannes 14:19 geciteerd: Ik leef, en gij zult leven.
Afb. 3. Overlijdensadvertentie Pauline van Dedem. Provinciale Overijsselsche en Zwolsche courant, 26 juni 1931. Delpher
Verder lezen
Wil jij ook je familiegeschiedenis reconstrueren? Kijk dan eens naar het CBG Stappenplan.
Bekijk de collecties en stamboeken van de Koninklijke Verzamelingen hier.
